Tuesday, 28 February 2012

પરાળથી પથ્થર સુધી

પ્રથમ પાણીથી પાર થઈ જવા આદેશ દો !
પછીથી  ક્યાય  પણ જજૂમવા આદેશ દો !

તમસ પહોચી ગયું આંખની પરસાળ લગ
ઘડીભર  ત્યાં જ અટકી  જવા આદેશ દો !

ધુમાડો  થઈ  ગયા વિશે કહું તત્કાળ શું ?
પલક-પળવાર તો વિચારવા આદેશ દો !

પળેપળ બીસતન્તુ જેમ મન કરમાય, ‘ને –
વધારામાં તમે ય  નિતનવા આદેશ દો !

ઉનાળો વ્યાપ્ત છે પરાળથી પથ્થર સુધી
તરસ  હે  કાળઝાળ ! તૂટવા આદેશ દો !

નર્યો ઉન્માદ થઈ જવાય તે પહેલાં, હૃદય !
કસક  એકાદ  તો   ઉછેરવા આદેશ દો !

પવનમાં ઓગળવાના

સખીરી ! આજ પવનમાં ઓગળવાના
જાગ્યા અનહદ કોડ ,
સખીરી ! અધકાચેરી  સમજણ  ઝંખે
 ભીનપ વરણો  મોડ 

ટપક ટપક ટપ.. ટપકે   ઝીણી  પેંજણથી  થર્રાટી
અબર્ખીયા  કાગળની  થર..થર  થરકે  રે  રુવાંટી
સખીરી ! ચોક વચોવચ કોણ પ્રવેશી
કરતું  દોડમદોડ ?
સખીરી ! આજ પવનમાં ઓગળવાના
જાગ્યા અનહદ કોડ ,

તૂટે, નીંદર સાથે આંખો કરતી  ખાંખાંખોળા
બાથ ભરું ‘ને છટકે, કાળા અંધારાના ઓળા
સખીરી ! પડી રહું નઘરોળ નીરખતી
શમણાં સોળ કરોડ !!
સખીરી ! આજ પવનમાં ઓગળવાના
જાગ્યા અનહદ કોડ ,

ગુર્જરી લખી


રંગે-રૂપે  તો  છે  શકુંતલાની  સખી
કિન્તુ   સ્વભાવે  લીંમડાની  ડાળખી

થોડી  હકીકત  છે, ‘ને થોડી કલ્પના
બન્ને  રીતે  વિતકકથા  મેં  આળખી

પાણી હો પાણી ને હો માટી, માટી તો
વરસાદમાં પલળીને શાથી ધખધખી ?

ઝબકાર તું  જો હોય  તો  ઝબકાર થા
આજે  તને  લઈશું  પલકમાં  પારખી

સપનામાં  આવી  કલ્પવેલીની   કળી
તે  બાદ મેં  મારી  ગઝલને  ઓળખી

ઈશ્વર તું હોય તો તારી ભાષા બોલ, લખ !
મેં  ગુર્જરી  બોલી  અને  ગુર્જરી  લખી

Tuesday, 21 February 2012

સાબિત થાય

તપી,  તૂટી,  તણાઈ  સોનું  સાબિત થાય
બધી  સ્થિતિ  વટાવી  હોવું  સાબિત થાય

જરા ઓગળતા ઓળખ મ્હોરું સાબિત થાય
‘ને  મ્હોરા એકઠાં  થઈ ટોળું સાબિત થાય

તણખલા  જેવડું  એક તથ્ય  પણ  ક્યારેક
ઘરોબો    કેળવી   મસમોટું  સાબિત થાય

કદી    કાપડનો   અમથો   ટુકડો   ધારે-
થવા  વરણાંગી તો ઘરચોળું  સાબિત થાય

સુરીલું    વાગવાની   કામના    લઈને –
હું  નમણી  ફૂંક  મારું, પોલું  સાબિત થાય

હજારો  વાહ.. વાહ.. કહીને  ગયા, ‘ને  તું
રહીને  ચૂપ     રસનું ઘોયું  સાબિત થાય

એને  પત્રબોમ્બની   ક્યાં  જાણ  છે સ્હેજે ?
કબૂતર  ભોળું  છે  ‘ને  ભોળું સાબિત થાય

પૂરા    પૂર્ણત્વને    પામી   જવા    કરતાં
ભલેને  એ ય    અરધું-પોણું  સાબિત થાય

થોડા શબ્દચિત્ર !



(૧)   કબીર

ઘટ ઘટ રામ તિહારો
અરધ પોતડી જર્જર પહેરણ વચ્ચે મ્હાલે ન્યારો...
                                                ઘટ ઘટ રામ તિહારો...

તિનકે તિનકે તરુ જગાડ્યા કંકર કંકર પહાડ
વાળીછોળી અણસમજણની સૌ  વિખેરી વાડ

બાંધ્યો  ના બંધાય તું,   છાપ-તિલકની  પાર
પટ ભીતર, પટ બહારનો તેં સમજાવ્યો સાર

તાણે-વાણે  ગહનગુંજનો  ઈલમી વણ્યો ઈશારો
અરધ પોતડી જર્જર પહેરણ વચ્ચે મ્હાલે ન્યારો
                                              ઘટ ઘટ રામ તિહારો...

તલમાં  ચીંધ્યા  તેલને,  ચકમક ચીંધી આગ
દરિયા દાખ્યા બુન્દમાં ભાખ્યો બુન્દ અતાગ

ભક્તન કે મન ભજન બડો કાજી કહે અજાન
તેં  બન્ને  પલ્લે  રહી,    પરખ્યા   એક  સમાન

પૂરણ  પ્રગટ્યો  સધ્ધુકડીમાં   વાણીવચ રણુંકારો
                                                    ઘટ ઘટ રામ તિહારો...


(૨) મીરાં  

તન-તંબુર એકરાગ બજે બસ એક રંગ છલકાયો
લાલ, પીળા, પચરંગી માથે શ્યામલ રંગ છવાયો

        એક   કામળી, એક   બાંસુરી
                 હૃદયે એક જ નામ
        તન મેવાડે, મન જઈ મ્હાલે
                 મોરપિંચ્છને  ધામ
પ્રીત પારખી,  પ્રિતમ સીધ્ધો રંગમોલમાં  ધાયો
લાલ, પીળા, પચરંગી માથે શ્યામલ રંગ છવાયો

         મરુભોમની મુઠ્ઠી ધૂલિ
              ભઈ  અસુંવનની ભાખા
       વ્યાકૂળ વિરહા, સ્વયમ વલ્લરી
                  જેની ઊંચી  શાખા
ગાઈ ગાઈ-ને ગિરધરને તેં ચાહ્યો બહુ છતરાયો
લાલ, પીળા, પચરંગી માથે શ્યામલ રંગ છવાયો


(૩) સૂરદાસ  


શું ખોલું ? શું મુંદુ  નેણાં ?
પલકવાર નવ અળગો જાણું નિસદિન વાજત હિરદે  વેણાં !

કનક-જવાહીર  લગીર ન ચાહું
                             મનસા મુક્તિ વિષય નિરીચ્છ
બહુ  બડભાગી  મળે મુકુટમાં,
                            સ્થાન જરા  થઈ રહેવા પિચ્છ
હું ‘ને હરિવર, મિત પરસ્પર, એક  બીજાં પર ઝરીએ ઝેણાં !
પલકવાર નવ અળગો જાણું નિસદિન વાજત હિરદે  વેણાં !

હરિ ચરણોની રજ હું મુઠ્ઠી
                       વલ્લભ પરસ ભયો હિતકારી
‘સૂર’: કહાં પાઉં, કયા ગાઉં ?
                        જનમ જનમ જાઉં બલિહારી
રઢ લાગી એક નામ સુમિરન, ભેદ નહિ કોઈ દિન  વાં રેણાં !
પલકવાર  નવ અળગો જાણું નિસદિન વાજત હિરદે  વેણાં !


(૪) નરસિંહ

હૃદય વિરાજે  તુલસીમાલા
હાથ ગ્રહી રુમઝુમ કરતાલા
હરિ વ્હાલા રે..... હરિજન   વ્હાલા......

ચૌદ ભુવન મંડળ ઘૂમરાતા સ્થિર મૂરત ચિરકાલા
મહારાસ  માંડ્યો  વ્રેમાંડે,  પ્રગટી   હસ્ત-મશાલા
તાલ, ઠેક, તાલી, આવર્તન,
ગાવત મેઘ વાજત જપતાલા
હરિ વ્હાલા રે..... હરિજન   વ્હાલા......

આર્દ્ર ભાવ, રસભીનું  ભીતર,  મુખ શ્રીનામ,  સબૂરી
પદ, અર્ચન, તૂરિયા, ખટદર્શન મધ્ધે નહી કોઈ દૂરી
તું વહેતી કિરતન ઘનધારા
તું જ પ્રેમપદારથ હાલા
હરિ વ્હાલા રે..... હરિજન   વ્હાલા......

હૃદય વિરાજે  તુલસીમાલા
હાથ ગ્રહી રુમઝુમ કરતાલા
હરિ વ્હાલા રે..... હરિજન   વ્હાલા......